الکتروموتور ها با توجه به ویژگی و مشخصات، کاربرد متفاوتی دارند و شما در هنگام انتخاب الکتروموتور باید چند فاکتور را در نظر داشته باشید.  به همین خاطر در این مقاله سعی کرده ایم شما را برای انتخاب یک الکتروموتور مناسب راهنمایی کنیم. توجه داشته باشید که انتخاب اشتباه الکتروموتور می‌تواند برای شما هزینه های زیادی داشته باشد. (نحوه انتخاب الکتروموتور ایرانی و چینی مانند الکتروموتور ارسم، الکتروموتور موتوژن، الکتروموتور جمکو و … نیز شبیه به هم می‌باشد و شما می‌توانید با استفاده از این راهنما و در نظر گرفتن شرایطتان الکتروموتور مناسب خود را انتخاب کنید. همچنین در صورت نیاز می‌توانید راهنمای ما در مورد “نحوه انتخاب پمپ آب کشاورزی، صنعتی و خانگی” را مطالعه نمایید.)

5 عامل تاثیرگذار در انتخاب الکتروموتور مناسب

الکتروموتورها انواع مختلفی دارند اما نحوه انتخاب تمام آن‌ها یکسان است:

  1. سرعت
  2. گشتاور کارکرد
  3. ولتاژ
  4. فرکانس منبع تغذیه
  5. محل کارکرد الکتروموتور( در مورد محل نصب الکتروموتور باید سه عامل رطوبت محیط، دمای محیط و ارتفاع محل نصب الکتروموتور از سطح دریا را در نظر داشته باشید.)

نحوه انتخاب الکتروموتور

1.توان الکتروموتور

توان الکتروموتور به دو دسته توان ورودی و خروجی تقسیم می‌شود. منظور از توان ورودی میزان انرژی است که در واحد زمان به الکتروموتور وارد می‌شود. منظور از توان خروجی میزان انرژی الکتروموتور است که در واحد زمان به خروجی تحویل می‌دهد. (در حقیقت انرژی ورودی، انرژی الکتریکی و انرژی خروجی انرژی مکانیکی است.) به عنوان مثال در یک لامپ انرژی ورودی انرژی الکتریکی و انرژی خروجی انرژی روشنایی است. آنچه در توان الکتروموتور اهمیت دارد “میزان خروجی” آن است.

نحوه محاسبه (فرمول) توان الکتروموتور

قدرت × سرعت = توان انرژی مکانیکی

2.گشتاور کارکرد

به قدرت دورانی الکتروموتور گشتاور کارکرد می‌گویند. گشتاور دو نوع ثابت و متغیر دارد. گشتاور ثابت بار ثابتی را حمل می‌کند و گشتاور متغیر همراه با سرعت تغییر می‌کند. همچنین استفاده از ترمز الکترومغناطیسی برای هر نوع الکتروموتوری که کارکرد آن به صورت عمودی است را به منظور نگه داشتن نیروی موجود در زمانی که الکتروموتور خاموش است، به شما پیشنهاد می کنیم.

5 نکته مهم در مورد گشتاور کارکرد

  1. گشتاور مکانیزم حرکتی را با دقت و با کمک متخصص محاسبه کنید.
  2. گشتاور را بر حسب متر، کیلوگرم، سانتی متر و یا نیوتن حساب کنید. زیرا کاتالوگ الکتروموتور ها معمولا بر اساس این واحد ها هستند.
  3. تفاوت میان گشتاور راه اندازی، گشتاور نامی و گشتاور حداکثر را در نظر داشته باشید.
  4. در انواع الکتروموتور ایرانی و چینی قیمت و سایز الکتروموتور نسبت به گشتاور تغییر می‌کند. به همین خاطر در محاسبه آن دقت کافی را داشته باشید.
  5. توجه داشته باشید که گیربکس تحمل حداکثر گشتاور را داشته باشد.
استفاده از منحنی گشتاور الکتروموتور

با استفاده از منحنی گشتاور می‌توانید متوجه شوید که الکتروموتور در دور های مختلف چه گشتاوری را تحویل می‌دهد.

3.سرعت الکتروموتور

  1. مشخص کنید که سرعت ثابت نیاز دارید و یا متغیر. (هزینه سرعت متغیر بیشتر است.)
  2. در صورت نیاز به سرعت ثابت، سرعت را بر حسب دور در دقیقه مشخص کنید. (از انتخاب سرعت‌های کمتر از 10، بین 500 تا 1000، و بیشتر از 3000 دور در دقیقه دوری کنید، زیرا نسبت به دیگر سرعت ها هزینه بیشتری دارند.)
  3. در صورت نیاز به سرعت متغیر، حداقل و حداکثر آن را دقیق مشخص کنید. (هرچه سرعت گسترده تر باشد، هزینه بیشتری نیاز خواهد داشت.)

4.محل کارکرد الکتروموتور

  • محاسبه و بررسی حداکثر رطوبت محیط
  • محاسبه و بررسی حداکثر دمای محیط (دمای استاندارد 40 درجه است. در صورتی که دمای محیط بیشتر از حد استاندارد باشد، باید بررسی کنید که الکتروموتور برای حفظ بازده مشخص در دمای بالاتر مناسب است یا خیر.)
  • ارتفاع از سطح دریا( ارتفاع استاندارد 1000 متر از محل نصب است. در صورتی که این مقدار با استاندارد اعلام شده مغایرت داشته باشد باید بررسی شود که الکتروموتور برای حفظ بازده مشخص مناسب است یا خیر.)

5.درجه حفاظتی

درجه حفاظتی الکتروموتور با عبارت “IP”نمایش داده می‌شود. عدد اول پس از P درجه حفاظت الکتروموتور در مقابل اجسام جامد خارجی، و عدد دوم نمایش دهنده درجه حفاظت الکتروموتور در مقابل نفوذ آب است.

عدد اول مفهوم معنی علامت
0 بدون حفاظت در برابر تماس با اشخاص و اشیای خارجی حفاظت ندارد.
1 حفاظت در برابر اشیای خارجی بزرگ در مقابل تماس اتفاقی اشخاص و اشیا با قطر بزرگتر از 50 میلیمتر حفاظت دارد.
2 حفاظت در برابر اشیای کوچک  در برابر تماس انگشت با قسمت های تحت ولتاژ و متحرک و نفوذ اشیا با قطر 12 میلی متر حفاظت دارد.
3 حفاظت در برابر اشیای کوچک در مقابل اشیای با قطر بزرگ تر از 2. 5 میلیمتر حفاظت دارد.
4 حفاظت در برابر اشیای ریز در مقابل اشیا با قطر بزرگ تر از یک میلیمتر حفاظت دارد.
5 حفاظت در برابر نفوذ گرد و غبار در مقابل نفوذ گرد و خاک به قسمت های آسیب پذیر حفاظت دارد.
6 حفاظت در برابر نفوذ گردوغبار در برابر گرد و غبار حفاظت کامل دارد.

عدد دوم مفهوم معنی علامت
0 بدون حفاظت در برابر تماس اشخاص و اشیای خارجی حفاظتی ندارد
1 حفاظت در مقابل نفوذ قطرات آب عمومی
2 حفاظت در مقابل نفوذ قطرات آب مایل با زاویه 15 درجه نسبت به خط عمود
3 حفاظت در مقابل پریدن آب با زاویه 60 درجه نسبت به خط عمود
4 حفاظت در مقابل پاشیدن آب در تمام جهات حفاظت می‌کند.
5 حفاظت در مقابل پاشیدن شعاعی آب در تمام جهات حفاظت می‌کند.
6 حفاظت در برابر بالا آمدن آب بدون فشار
7 حفاظت در برابر فرورفتن موتور در آب تحت فشار و زمان محدود
8 حفاظت در برابر غوطه ور بودن موتور در آب تحت فشار و زمان محدود

6.مدت زمان کارکرد الکتروموتور (چرخه کاری)

از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در انتخاب الکتروموتورمدت زمان کارد کرد الکتروموتور است که تحت بار قرار داشته است و با پارامتر چرخه کاری شناخته می‌شود و نماد آن S  است که در جلوی آن یک رقم عدد قرار دارد.

عدد مفهوم
S1 موتور در یک بار ثابت برای زمان طولانی کار می‌کند تا به تعادل حرارتی برسد.
S2 موتور در بار ثابت کار می‌کند اما نه به صورت طولانی که به تعادل حرارتی برسد.
S3 به صورت متناوب، یک دوره کار می‌کند و یک دوره حالت سکون دارد.
S4 ترتیبی از چرخه های کاری یکسان، یک زمان راه اندازی، یک زمان تحت بار قرار دارد و یک زمان سکون می‌باشد.
S5 یک زمان کارکرد، یک زمان سکون، یک زمان استارت، یک زمان ترمز
S6 یک زمان کارکرد با بار، یک زمان کارکرد بدون بار
S7 یک زمان کارکرد، یک زمان استارت و یک زمان ترمز
S8 یک زمان کارکرد با بار ثابت و سرعت از پیش تعیین شده، چند زمان کارکرد با بار ثابت و سرعت متفاوت

7.نحوه نصب و قرار گیری الکتروموتور در محل

قبل خرید الکتروموتور شرایطی که برای نصب الکتروموتور در نظر دارید را مشخص کنید. ابتدا مشخص کنید که الکتروموتور باید به صورت عمودی نصب شود و یا افقی.

انواع نصب توضیح
محور افقی نصب محور الکتروموتور به صورت افقی
IMB3 نصب روی پایه و پایه پایین
IMB5 نصب برروی فلنجی در ابتدای محور
IMB6 نصب برروی پایه و در طرف چپ
IMB7 نصب برروی پایه در طرف راست
IMB8 نصب برروی پایه در طرف بالا
IMB34 بدون قابلیت دسترسی به پشت فلنج در ابتدای محور، نصب برروی پایه که در طرف پایین، قابلیت نصب اضافی در ابتدای محور در سمت فلنج
محور عمودی نصب محور الکتروموتور به صورت عمودی
IMV1 فلنج در ابتدای محور با قابلیت دسترسی از پشت، نصب برروی فلنج در ابتدای محور

8.کلاس خنک کاری

کدIC رقم اول رقم دوم
IC01 هوا می تواند آزادانه به داخل و بیرون موتور جاری شود. جریان هوا با استفاده از یک پره فن موجود در موتور ایجاد شده است.
IC41 خنک کاری سطح محفظه است. جریان هوا رویی موتور با یک فن داخل موتور ایجاد می شود.
IC48 سطح خارجی فریم/محفظه خنک می شود. (یعنی بدون جریان داخلی) جریان هوای فن گردان یا بلوور قرار دارد.
IC40 سطح فریم (محفظه خارجی) خنک می شود خنک کاری با جریان همرفت انجام می گیرد و هیچ فنی وجود ندارد.

4نکته مهم برای محدودیت های تامین ولتاژ

  1. اگر از یک ولتاژ مشخص برای راه اندازی استفاده کرده‌اید، حتما الکتروموتور را با توجه به آن انتخاب نمایید.
  2. در نظر داشته باشید که ولتاژ بالا خطر برق گرفتگی انسانی را افزایش، و خطر جرقه و آتش سوزی را کاهش می دهد.
  3. اگر از منابعی که قابل کنترل نیستند استفاده کردید (مانند باتری یا برق شهر) حتما از فیوز استفاده کنید.
  4. در صورت طولانی تر بودن سیم رابط میان منبع ولتاژ و موتور از حالت استاندارد، حتما مراقب افت ولتاژ باشید.

انواع جریان

  1. جریان بدون بار: زمانی که برروی الکتروموتور هیچ فشار و باری نباشد، از این نوع جریان استفاده می‌کند که توان محاسبه شده آن توان نامی است.
  2. جریان نامی:جریانی که موتور تحت باری که برآن تعریف شده است، مصرف می‌کند.
  3. جریان حداکثر:زمانی که بیش از حد به الکتروموتور بار وارد می‌شود. جریان حداکثر پیش می‌آید.
  4. جریان راه‌اندازی: زمان شروع به کار، الکتروموتور به جریان بیشتری نیاز دارد که به آن جریان لحظه ای و یا جریان راه اندازی می‌گویند.

در آخر

انتخاب الکتروموتور درست بسیار مهم است. به همین خاطر در صورت نیاز حتما از یک متحصص کمک بگیرید. (انتخاب اشتباه الکتروموتور برای شما هزینه زیادی خواهد داشت.)